เจริญเมตตาเป็นตัวตั้ง
ทาน เป็นการละความตระหนี่ ทำให้เกิดเมตตา เมตตาทำให้เกิดความสงบ โดยการเจริญเมตตา ต้องเมตตาเสมอเหมือนกันหมด โดยไม่มีรักชังเข้ามาปะปน เป็นเมตตาล้วนๆ ถ้าเมตตาแล้ว ทำอยู่บนเหตุผลแล้ว เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา จะมาจากเมตตาที่ไม่มีรักชังเกลียดเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น เราดูแลพ่อแม่ เรายังมีอุปาทาน ยึดมั่นอยู่ แม้ทำด้วยตั้งใจดี แต่เมตตาตัวนั้นยังปนด้วยรัก เมื่อไม่เป็นตามความต้องการของเรา เราจะเกิดความโมโห โกรธ เพราะเมตตาตัวนี้ยังครอบงำด้วยกิเลส จึงยังเป็นอุเบกขาไม่ได้
ให้หมั่นเจริญเมตตาต่อตัวเอง คนใกล้ตัว คนทั่วไป ไม่ว่าคนเกลียด คนรัก ย่อมเป็นธาตุ ๔ ทั้งสิ่น ต้องมีเมตตาให้เท่าเทียมต่อตนเอง คนที่รัก คนที่ไม่รักไม่เกลียด คนที่เกลียดให้เมตตาตลอดเวลา คิดว่าเขากับเราเหมือนกัน มาจากธาตุ ๔ ดิน น้ำ ลม ไฟ เหมือนกัน
ให้หมั่นสร้างเมตตาให้เกิดขึ้นในใจ ต้องเป็นเมตตาที่ปราศจากความอยาก ทำตามเหตุผลที่สมควรแม้ไม่อยากทำ แม้สิ่งใดที่เราชอบแต่ไม่ถูกต้อง ต้องไม่ทำ การมีเมตตาต่อสิ่งหนึ่งอาจไปกระทบหรือเบียดเบียนต่อสิ่งอื่น ถ้าไม่สามารถช่วยอะไรได้ให้วางอุเบกขา เมตตาทำให้เกิดความสงบ จิตสงบจะมีเมตตาได้โดยง่าย คนเจริญเมตตาอยู่เสมอ จิตจะอ่อน ถ้าละจากโลกนี้ไป ก็จะได้เป็นมนุษย์ หรือ เทวดา หรือพรหม
พระอาจารย์บัณฑิต สุปณฺฑิโต
(บันทึกโดยลูกศิษย์)
